Gerçek İpek Nasıl Anlaşılır? Evde Yapılan 6 Test

Gerçek ipeği anlamanın en güvenilir yolu etiketteki elyaf bilgisidir. Evde ise iki şeye bakılır: kumaşın elde kısa sürede ısınması ve yakılan ipliğin saç gibi kokup ufalanan bir kül bırakması. Polyester ise erir, plastik gibi kokar ve ezilmeyen sert bir top bırakır.

Önce etikete bak

Hiçbir ev testi etiketin yerini tutmaz. Bileşim satırında ipek, silk, soie, seta ya da seide yazıyorsa ürün ipek olarak satılıyor demektir. Saten, ipeksi, silky ya da silk touch yazıyorsa bu bir doku tarifidir, lif bilgisi değildir. Etiket yoksa ya da yalnızca “saten” yazıyorsa satıcıya bileşimi sor. Etiket okumanın ayrıntısı ipek mi saten mi rehberinde.

Aşağıdaki testler etiketi doğrulamak ya da etiketi olmayan bir parçayı anlamak içindir. Hiçbiri tek başına kesin değildir. Birkaçını birlikte yap ve sonuçları yan yana koy.

Pratik sıra şu: önce dokunma, sonra parlaklık ve kırışma. Hâlâ emin değilsen yakma testi. Su damlası ve yüzük testleri yalnız yardımcıdır.

Evde yapılan 6 test

1. Dokunma ve ısı testi

Kumaşı avucunun içine al ve birkaç saniye bekle. İpek kısa sürede ısınır ve tenin sıcaklığını alır. Polyester uzun süre serin ve kaygan kalır, elinde soğuk bir plastik hissi bırakır.

Sonra kumaşı iki parmağının arasında ovuştur. İpekte hafif bir tutunma hissedilir; özellikle sıkı dokunmuş ipeklerde ince bir gıcırtı duyulabilir. Polyester parmakların arasında daha düz ve camsı kayar. Bu test deneyim ister. Bir kez gerçek ipeğe dokunmuş biri farkı çabuk anlar, ilk kez deneyen için ise iki kumaşı yan yana tutmak en kolay yoldur.

2. Parlaklık testi

Kumaşı pencere ışığında tut ve yavaşça çevir. İpek lifinin kesiti üçgene yakındır ve ışığı farklı açılarda kırar. Bu yüzden ipeğin parlaklığı açıyla değişir: kıvrımlarda koyulaşır, düz yüzeyde yumuşak bir ışıltıya döner. Polyester satende parlaklık daha düz ve beyazdır, her açıdan aynı görünür.

Dikkat: krep de şin gibi mat ipekler hemen hemen hiç parlamaz, bazı kaliteli sentetikler ise ipeğe çok yakın parlar. Parlaklık bir işarettir, karar değildir. Dokuma farkları için ipek kumaş türleri rehberine bakabilirsin.

3. Kırışma ve yüzük testi

Kumaşın bir köşesini avucunda birkaç saniye sıkıp bırak. İpek iz tutar, kırışıklıklar zamanla yumuşar. Polyester genellikle iz bırakmadan geri yaylanır.

Yüzük testi de sık anlatılır: ince bir ipek eşarp alyansın içinden kolayca geçer. Bu test yalnız çok ince kumaşlarda işe yarar. Gece giyiminde kullanılan daha ağır ipekler halkadan geçmeyebilir, ince bir polyester ise rahatça geçer. Bu yüzden yüzük testini tek başına kullanma.

4. Su damlası testi

Kumaşın görünmeyen bir yerine, örneğin dikiş payına, bir damla su bırak. İpek genelde suyu birkaç saniye içinde emer; damla yayılır ve koyu bir iz bırakır. Polyester suyu daha zor emer, damla bir süre yüzeyde boncuk gibi durabilir.

Sonuç kumaşın bitişine göre değişir. Suya dayanıklı apre yapılmış bir ipek suyu geç emebilir. Ayrıca ipekte su izi kalabilir. Bu yüzden testi göze görünen bir yerde yapma ve iz kalırsa parçayı lokal silmek yerine tamamen yıka.

5. Yakma testi

Lifin cinsini en net gösteren ev testi budur. Ama kumaşın kendisini değil, tek bir ipliği yak.

1. Dikiş payından ya da iç kenardan birkaç santimlik bir iplik çek. Ürüne zarar verme. Dantelden, biyeden ya da dikiş ipliğinden örnek alma; bunların lifi ana kumaştan farklı olabilir.
2. İpliği cımbızla tut. Lavabonun üstünde, yanıcı bir şeyden uzakta çalış, saçını topla.
3. Ucunu bir çakmak ya da kibrit alevine yaklaştır, birkaç saniye sonra alevden çek.
4. Alevin davranışına, kokuya ve kalan küle bak. Külü iki parmağının arasında ez.

Testin iki sınırı var. Yün de protein liftir ve ipek gibi saç kokar; ama gece giyiminde ipekle yünü karıştırma ihtimalin düşüktür. Karışım kumaşlarda ise sonuç belirsiz çıkar: ipek ve polyester karışımında hem saç kokusu hem erime görebilirsin. Bu durumda kumaşı ipek kabul etme, oranını sor.

6. Fiyat ve satıcı testi

İpek pahalı bir hammaddedir. Koza çekmek, ipliği hazırlamak ve kaygan bir kumaşı hassas dokumak maliyeti yükseltir. Polyester saten fiyatına satılan bir “ipek” ürün görürsen şüphelen. Tersi de doğrudur: yüksek fiyat tek başına ipeğin kanıtı değildir.

Satıcıya üç şey sor: bileşim tam olarak nedir, ana kumaşla dantel ya da astar aynı lif mi, ürünün bakım talimatı ne. İpeği gerçekten tanıyan bir satıcı bu sorulara net cevap verir. İpek için bakım talimatı da bir ipucudur: 30°C, hassas yıkama ve gölgede kurutma gibi kurallar yerine her şeyin makinede yıkanabildiği bir talimat görüyorsan bileşimi ikinci kez kontrol et.

Dikişler ve kenarlar ne söyler?

Ürünü ters çevir ve dikişlere bak. İpek kaygan ve ince olduğu için kesilen kenarı kolay kaçar. Bu yüzden özenle dikilmiş bir ipek parçada dikiş payları genellikle temiz kapatılır, kenarlar ince biye ya da dar bir katlamayla bitirilir. Ham bir kenardan çekilen iplikler ipekte ince ve yumuşak parlaklıkta, polyesterde daha düz ve plastik görünümlü olur. Bu bir lif testi değildir, ama işçilik hakkında fikir verir: ipeği tanıyan bir üretici, kumaşın kaçmasına karşı önlem alır.

Yanlış bilinen dört şey

• İpek hiç kırışmaz. Kırışır. Ağır ipekler daha az iz tutar, ince ipekler daha çok. Hiç kırışmayan ve ütü istemeyen bir “ipek” şüphelidir.
• Ne kadar parlaksa o kadar iyi. Değil. Aşırı, cam gibi bir parlaklık daha çok sentetiğe işaret eder. İpeğin parlaklığı yumuşaktır ve açıyla değişir.
• İpek hep soğuk durur. İlk dokunuşta serin gelir, ama kısa sürede ten ısısını alır. Uzun süre soğuk ve kaygan kalan kumaş çoğu zaman polyesterdir.
• İnce ipek kalitesizdir. İncelik kaliteyi değil, ağırlığı gösterir. İpekte ağırlık momme ile ölçülür ve her parçaya aynı ağırlık uymaz; ayrıntısı momme nedir rehberinde.

Gerçek ipek tende nasıl hissettirir?

Testlerden sonra bilgiyi bir hisse bağla. Gerçek ipek genel olarak hafiftir, tende kısa sürede ısınır, nemi bir ölçüde emer ve vücut hareket ettikçe kumaş da onunla birlikte akar. Verev kesimde bu daha belirgin olur, çünkü kumaş çapraz yönde kesildiğinde vücudun çizgisini daha yumuşak takip eder.

Dantelli uzun gecelik bileğe kadar inen boyuyla ipeğin dökümünü iyi gösterir; göğüsteki ton sür ton dantel ise ayrı bir detaydır. Daha rahat bir kalıp istersen ipek kimono diz altına iner ve kuşakla bağlanır. Diğer modeller için kadın koleksiyonuna bakabilirsin.

İpek olduğunu doğruladıktan sonra en büyük risk yanlış yıkamadır. İpek nasıl yıkanır rehberinde adım adım anlattık.