İpek Kumaş Türleri: Şarmözden Dupiona 8 Dokuma

İpek kumaşlar, lifleri aynı olsa da dokuma biçimine ve iplik bükümüne göre birbirinden ayrılır. En yaygın türler şarmöz, krep de şin, habotai, twill, şifon, jorjet, organze ve dupiondur. Gece giyiminde en çok akışkan ve kaygan şarmöz ile mat ve hafif krep de şin kullanılır.

Kumaş türünü ne belirler?

Üç şey: dokuma, iplik bükümü ve ağırlık. Dokuma, ipliklerin birbirinin içinden nasıl geçtiğidir. Saten örgü parlak ve kaygan bir yüz, bezayağı düz ve dengeli bir yüzey, dimi ise çapraz bir çizgi verir. Büküm, ipliğin ne kadar burulduğudur; sıkı bükülmüş iplik kumaşa tanecikli bir krep dokusu ve hafif bir esneklik kazandırır. Ağırlık ise momme ile ölçülür ve kumaşın ne kadar opak olacağını, nasıl döküleceğini belirler. Ayrıntısı momme nedir rehberinde.

Bir not: bu isimlerin çoğu lifi değil, dokumayı anlatır. Şifon, jorjet, organze ve saten polyesterden de üretilir. Bir kumaşın ipek olduğunu ancak etiket söyler; nasıl okunacağı ipek mi saten mi rehberinde.

Aynı tür içinde de büyük farklar olur. İki şarmöz, ipliğin düzgünlüğüne, dokumanın sıklığına ve boyanın kalitesine göre elde bambaşka hissettirebilir. Tür adı kumaşın karakterini söyler; kaliteyi anlamak için dokunmak, ışıkta bakmak ve bileşimi okumak gerekir. Bunun için gerçek ipek nasıl anlaşılır rehberine bakabilirsin.

Giyimde en sık kullanılan ipekler: şarmöz, krep de şin, habotai, twill

Şarmöz (charmeuse)

Saten örgüyle dokunan, ön yüzü parlak, arka yüzü mat, hafif ve çok akışkan bir ipek. Vücudun çizgisini takip eder, kıvrımlarda ışığı toplar. Verev kesimle en iyi sonucu veren kumaşlardan biridir. Kaygan yüzeyi kesimi ve dikimi zorlaştırır, kırışıklık ve su izini belli eder. İpeğin akla ilk gelen hali çoğu zaman budur.

Gece giyiminde: slip elbise, uzun gecelik, kamisol ve sabahlık için klasik seçim.

Krep de şin (crêpe de chine)

Bükümlü ipliklerle bezayağı örgüde dokunur. Yüzeyi mat ya da hafif ışıltılıdır, elde ince tanecikli bir doku hissedilir. Şarmözden daha az kaygandır, kırışıklığı daha az gösterir ve tende daha kuru bir his bırakır. İki yüzü birbirine yakındır, bu yüzden ters yüzü belli olmaz.

Gece giyiminde: pijama gömleği, pantolon ve gündüz de giyilebilecek ev parçaları. Parlaklık istemeyenler için iyi bir seçenek.

Habotai

Adı Japoncadan gelen, bezayağı örgüde dokunan düz ve yumuşak bir ipektir. Çoğunlukla hafiftir, ince bir ışıltısı vardır. Astar, eşarp ve el boyaması işlerinde sık kullanılır; ponje ya da China silk adıyla da satılır. Daha ağır versiyonları bluz ve hafif ev giyiminde karşına çıkar.

Gece giyiminde: astar ve hafif yaz parçaları. Tek başına gecelik için genellikle ince kalır.

İpek twill (dimi)

Dimi örgüyle dokunur, yüzeyinde ince çapraz çizgiler görülür. Şarmözden daha gövdeli ve daha az kaygandır, baskıyı keskin taşır. Kare eşarplar ve kravatlar bu kumaştan çok yapılır. Kırışıklığa karşı daha dirençlidir ve biçimini daha iyi korur.

Gece giyiminde: erkek pijaması ve sabahlık gibi biraz daha yapılı durması istenen parçalar.

Saydam ipekler: şifon, jorjet, organze

Şifon

Çok ince, yarı saydam, sıkı bükümlü iplikle seyrek dokunan bir kumaş. Hafif uçuşur, tek kat kullanıldığında altını gösterir. İpek şifon yumuşak ve hafiftir, ama kolay kayar ve dikimi zordur. Şifon adıyla satılan kumaşların önemli bir kısmı polyesterdir; şifon kelimesi tek başına ipek demek değildir.

Gece giyiminde: üst kat, kol ya da etek katmanı. Tek başına pek kullanılmaz.

Jorjet (georgette)

Şifonun yakın akrabası. O da yarı saydamdır ve bükümlü iplikle dokunur, ama daha ağır, daha mat ve yüzeyi daha belirgin kreplidir. Şifondan daha iyi dökülür, daha az kayar ve dikimi biraz daha kolaydır.

Gece giyiminde: katmanlı gecelikler, sabahlık kolları, uçuşan etekler.

Organze

İnce ve saydam ama sert. Sıkı bükümlü iplikle dokunur ve diri bir tutuşu vardır; kumaş vücuda dökülmez, kendi hacmini taşır. Gelinlik eteklerinde, peçede, kuyrukta ve dekoratif katmanlarda kullanılır. Tende sert ve hışırtılı durur.

Gece giyiminde: uygun değil. En fazla bir süs katmanı ya da aksesuar olarak.

Dokulu ipekler: dupion ve diğerleri

Dupion (dupioni)

İki ipek böceğinin birlikte ördüğü çift kozalardan çekilen düzensiz iplikle dokunur. Bu yüzden yüzeyinde yer yer kalınlaşan boğumlar görülür. Diri, hışırtılı ve mat ile parlak arası bir kumaştır. Çözgü ve atkı farklı renkteyse ışıkta iki renk arasında değişiyormuş gibi görünür. Abiye, ceket, gelinlik ve perdelerde kullanılır.

Gece giyiminde: uygun değil; tende sert ve dökümsüzdür.

Adını duyabileceğin diğer ipekler

• Şantuk (shantung): dupiona benzer boğumlu bir yüzey, ama daha ince ve düzenli. Abiye ve ceket.
• Ham ipek (noil): kısa liflerden eğrilen, mat, pamuğu andıran dokulu bir ipek. Günlük giyim.
• İpek kadife: ağır ve yumuşak tüylü bir kumaş; çoğunlukla ipek ile viskonun birlikte kullanıldığı bir yapıdadır. Gece kıyafeti ve şal.

Karşılaştırma tablosu

Gece giyimi için nasıl seçilir?

Önce parçanın tende mi durduğuna, üstte mi giyildiğine bak. Tene doğrudan değen ve vücudu takip etmesi istenen bir parçada akışkan bir ipek arayacaksın. Mevsim de seçimi değiştirir: yazın daha hafif ve mat bir ipek, kışın daha ağır ve dökümlü bir ipek daha rahat eder. Uzun slip elbise gibi verev kesimli bir modelde kumaşın dökümü, kesimin kendisi kadar belirleyicidir.

Gömlek ve pantolonlu bir takımda ise rahat hareket ve günlük kullanım öne çıkar. Kol, yaka ve paça sık hareket ettiği için kırışıklığı az gösteren, tende kaymayan bir dokunuş daha konforlu olur. Dantelli pijama takımı gibi gömlek ve uzun pantolondan oluşan bir parçada bunu aklında tut.

Erkek tarafında sabahlık biraz daha yapılı durmalı. Şal yaka sabahlık gibi diz boyu, kuşaklı bir parçada kumaşın omuzdan düzgün düşmesi ve yakanın biçimini koruması beklenir. Takımların tamamı için pijama takımı koleksiyonuna bakabilirsin.

Bir de detayları ayrı düşün. Dantel, tül, biye ve astar gibi detaylar çoğu zaman ana kumaştan farklı liftedir. Bir parçanın ipek olması, üstündeki her detayın ipek olduğu anlamına gelmez.

Türüne göre bakım

Bakım kuralları tüm ipeklerde aynı temele dayanır: düşük sıcaklık, hassas deterjan, ovmadan yıkamak, gölgede kurutmak. Ama türler farklı tepki verir. Şarmöz su izini ve kırışıklığı belli eder, ütüde dikkat ister. Krep de şin yıkamada biraz çekebilir ve dokusu hafif kabarabilir; düşük ısıda ütüyle düzelir. Twill daha dayanıklıdır, ama baskılı ise renk testine ihtiyaç duyar. Organze ve dupion çoğunlukla kuru temizleme ister. Her durumda etiket önceliklidir; adım adım yöntem ipek nasıl yıkanır rehberinde.